Nu jij nog

De reden waarom ik me in de eerste plaats opgaf als stageplek is omdat ik zelf graag een leermeester had gehad. Iemand die me de riemen van het vak leerde. Zoals vroeger, bij de meesterschilders. Maar gaandeweg besef ik dat het werkt als een spiegel voor mezelf en de innerlijke strijd die ik dagelijks voer. De dingen die ik wil meegeven aan mijn stagiaire wakkeren zoveel in mezelf aan. Dagelijks probeer ik mijn eigen inzichten te vertalen alsof ze dan zelf geen fouten meer hoeft te maken. Alsof ik zelf mijn eigen lessen navolg. We lachen er vaak om.

Sinds de start van de stage zoeken we een toepasselijke artiestennaam om haar werk als illustrator in wording te kunnen delen. Bij die zoektocht herkende ik mezelf, hoe ik ook een schuilnaam zocht voor mijn onzekerheid. Ik legde haar uit waar het woord wildverband eigenlijk vandaan kwam. Ze dacht dat de betekenis zat in wilde verbanden maken, wat zeker een reden was voor de woordkeuze, maar wildverband of vrij verband is eigenlijk een metselverband waarbij de voegen nooit gelijk zijn.

Als je een muur zou metsen en het overschotje van de laatste baksteen gebruikt om de volgende rij mee te starten, kom je tot een heel symmetrische muur waarbij de verticale voegen een strak patroon vormen. Dit heet dan halfsteensverband. Als je begint met een willekeurig stukje dan krijg je wildverband: schoonheid door chaos. Het symboliseert hoe intuïtie, buikgevoel en toeval de bouwstenen zijn van elk creatieproces. Er is iets zo onwaarschijnlijk mooi aan imperfectie die onlosmakelijk verbonden is met menselijkheid.

Wildverband was ontstaan door het hergebruik van oude stenen die verschillende lengtes hebben en zo automatisch voor een ongelijk patroon zorgden. Ik maakte de vergelijking met hoe je ook je leven aan elkaar metst in verschillende stukjes en brokjes. Met gebroken stenen kan je ook een muur bouwen die nog zo uniek is. En aan een huis is er altijd werk. Op het moment dat ik leerde wat wildverband betekende had ik nog zoveel te leren over hoe ik zelf mijn huis moest bouwen. Daarmee doel ik op zowel het huis dat ik in dezelfde periode had gekocht als mijn persoonlijke verbouwing.

Ik had voor mijn verbouwing nog nooit een vijsmachine vastgehouden, en maak mezelf al mijn hele leven wijs dat ik niet technisch onderlegd ben. Ik beschouwde mezelf als een kluns tussen alle technische profielen in zowel mijn vriendenkring als het creatief reclamebureau waar ik voor het eerst mijn talent verzilverde. Daar was ik verantwoordelijk voor de muurschilderingen en het schildersatelier maar evengoed werd ik de ‘losse pion’ die overal kon ingezet worden. Wildverband werd zo de vertaling van mijn voormalige onkunde, veelzijdigheid en gebrek aan zelfvertrouwen.

Die onzekerheden bij mezelf herken ik nog maandelijks bij de tekensessies die ik organiseer. Zo hoor ik vaak zinnen als ‘niet te veel verwachten’ of ‘het is niet mijn dag’. Velen van hen zijn collega’s en zoals het klassiek beeld van een creatief individu beaamt zijn ze alles behalve goed in zichzelf verkopen. Zo wil niet iedereen zijn tekeningen tonen. Iedereen legt druk op zichzelf omdat anderen beter zouden zijn of zouden oordelen over hun prestaties. Zo bedacht ik me dat zelfs het model vaak model is om fysieke onzekerheden te overwinnen.

Hoe kunnen we onszelf of ons werk ooit verkopen als we er zelf niet in geloven of wachten op goedkeuring buiten onszelf? Waar komt dat vandaan? Dat gebrek aan zelfvertrouwen? Dat vergelijken? Volgens mij ligt de oorzaak in een prestatiegericht educatiesysteem en hoe we ons aan de hele wereld meten via sociale media. Iemand vroeg me of ik de tekening bij zo een levend model dan wel kon afwerken, maar dat is net helemaal niet de bedoeling. Het gaat net om de oefening, de actie. De resultaten zijn bijzaak. Dus in plaats van ‘mooie tekening' zal ik er voortaan op proberen letten dat ik zeg: ‘goed getekend’.

Tot mijn dertigste was zelfvertrouwen onbestaande. Elke weerspiegeling werd vermeden, elke foto was beschamend. Ik ging van zelfhaat naar zelfliefde op enkele jaren tijd. Ik wist niet dat ik steeds opnieuw dezelfde dingen tegen mezelf zei die me tegenhielden. Ik wist niet dat mijn gedachten geen feiten waren. Maar nu kijk ik mezelf recht in de ogen als ik mijn tanden poets in plaats van dat ik in de spoelbak staar. Dat proces was maar een deel van mijn zoektocht naar mijn ware goud: een diep vertrouwen in mezelf. Iets wat ik merk dat niet alleen ik verloren was, maar voor velen een gedeeld verlies is.

Als ik bekijk hoe we na weken zoeken nog geen betere naam hadden verzonnen dan haar eigen naam, kwam ik tot het besef dat elke manier om onszelf niet ten volle te tonen een spiegel is voor onze onzekerheid. Het is maar een masker. Ik geloof dat iedereen onder dat masker een diep vertrouwen in zichzelf kan ontginnen of herwinnen, of je nu een uitgesproken talent hebt of niet. Het gaat over een diep geloof, een onderliggende kracht. Die niet alleen weet wat je kan, maar die het ook echt gelooft. Die je vertrouwt. Blindelings. Jij. Jezelf. Als een onvoorwaardelijke ouder.

‘Ik geloof in u, nu jij nog.’

Liefs,

Vincent

‍